Waarderingskamer

Effecten corona-crisis op WOZ-bezwaren

Laatst bijgewerkt op 15 juli 2020

Handleiding omgaan met effecten coronacrisis bij (afhandeling van) WOZ bezwaren

Met deze handleiding willen wij praktische richtlijnen geven voor het beantwoorden van vragen over de afhandeling van WOZ-bezwaren in relatie tot de coronacrisis.

Situatie als gevolg van coronavirus

Op het moment van het actualiseren van deze notitie (15 juli 2020) is sprake van verdergaande versoepeling van de regels. De richtlijnen van het RIVM zijn nog steeds gericht op afstand houden, handen wassen, niezen en hoesten in de elleboog en het gebruik van papieren zakdoekjes. Dat geldt ook voor het thuisblijven en testen bij klachten. Deze richtlijnen hebben daarmee consequenties voor het proces van bezwaarbehandeling.

Bezwaartermijn

Voor de meeste WOZ-waarden (gemeentelijke aanslagbiljetten met daarop de nieuwe WOZ-waarde) is inmiddels de bezwaartermijn verstreken. Het is niet noodzakelijk gebleken de bezwaartermijn aan te passen in verband met de coronamaatregelen.

Sommige WOZ-waarden worden later bekend gemaakt en sommige aanslagbiljetten worden later verzonden. Deels hangt het later bekend maken van de WOZ-waarden ook samen met de coronacrisis. Gemeenten hebben er soms voor gekozen nog geen aanslagbiljetten te versturen aan ondernemers die het door de getroffen maatregelen moeilijk hebben. Dit uitstel bij het verzenden van aanslagbiljetten betekent dat de komende tijd ook nog WOZ-waarden formeel bekend gemaakt zullen worden en dat dus voor een beperkt aantal WOZ-waarden sprake zal zijn van een nog lopende bezwaartermijn. Ook voor deze WOZ-bezwaren die na februari 2020 bekend gemaakt worden, is een verlenging van de bezwaartermijn niet aan de orde.

Er zijn geen signalen dat er bij andere (belasting)procedures wel ruimere termijnen gaan gelden voor bezwaar. De termijn van zes weken blijft ook in de huidige situatie een redelijke termijn. Wel is van belang dat alle kanalen voor het indienen van bezwaar gevolgd kunnen worden (dus ook digitaal kanaal, naast het per post versturen van een bezwaarschrift).

Termijn voor motiveren van pro forma bezwaar

In het algemeen is een termijn van vier of zes weken redelijk. Als de indiener niet binnen die termijn heeft gereageerd, zal de gemeente de indiener van het bezwaar nog een keer herinneren aan het indienen van de gevraagde motivering. Coronamaatregelen hebben geen invloed op deze termijnen.

Afhandelen van bezwaar

Informele bezwaren

De informele bezwaarmakers verwachten een tijdige afhandeling. In de meeste gevallen zijn zij binnen de bezwaartermijn afgehandeld zodat belanghebbenden de mogelijkheid hebben gehad om alsnog formeel bezwaar kunnen maken, bijvoorbeeld indien voor de beoordeling een inpandige opname noodzakelijk was.

Opname ter plaatse en inpandige opname

Elke gemeente heeft, binnen de grenzen van de Algemene wet bestuursrecht, een eigen aanpak voor de bezwaarafhandeling. In veel gemeenten worden wel opnames ter plaatse of inpandige opnamen verricht. Doordat nog steeds richtlijnen van het RIVM gelden, is het verstandig om te beoordelen of er ook alternatieven gevonden kunnen worden, zodat de tijdige afhandeling van bezwaarschriften mogelijk blijft.

Ondanks alle ter beschikking staande informatie, zoals luchtfoto's, streetview beelden, overige foto's, komt het voor dat de taxateur het object van binnen moet zien om te kunnen beoordelen of de grief (omgevingshinder, achterstallig onderhoud, inpandige gebreken etc.) terecht is. De taxateur beoordeelt welke aanvullende informatie minimaal nodig is om toch tot een afhandeling van het bezwaar te komen en benadert belanghebbende per telefoon of e-mail.

Naar verwachting hebben vele belanghebbenden begrip voor de huidige situatie en is men bereid mee te denken over een praktische oplossing om te komen tot een tijdige en zorgvuldige afhandeling van het bezwaar. De taxateur probeert, bij voorkeur in een telefonisch overleg de noodzakelijke gegevens te verzamelen en hierover overeenstemming te krijgen met de belanghebbende. Verder vraagt de taxateur eventueel om aanvullende informatie zoals foto's van de delen van de woning (of de omgeving) waarop de grieven zich richten of rapporten/offertes gericht op gebreken van de woning die aangepakt moeten worden.

Mocht belanghebbende hier niet aan mee willen werken, dan kan met een verwijzing naar de huidige situatie (coronacrisis) en een beschrijving van de poging die is gedaan om de aanvullende informatie te verzamelen, wellicht in de uitspraak worden aangegeven dat de bewijsvoering over de (on)juistheid van de WOZ-waarde meer verschuift in de richting van de belanghebbende.

Hoorzittingen

Fysieke hoorzittingen zijn op dit moment niet mogelijk als niet voldaan kan worden aan de richtlijnen van het RIVM. De periode waarin hoorzittingen vermeden moeten worden kan nog wel enige tijd duren.

De bezwaren waarin staat dat de belanghebbende gehoord wil worden, waaronder de meeste bezwaren die ingediend zijn door no-cure-no-pay-bureaus (NCNP), vergen dit jaar dus waarschijnlijk door de coronacrisis een andere werkwijze dan voorgaande jaren. Het fysiek horen is onder bepaalde omstandigheden met inachtneming van de regels wel mogelijk, maar geniet niet de voorkeur.

Waar mogelijk moet gebruik gemaakt worden van de mogelijkheid van telefonisch horen. Met verwijzing naar de huidige omstandigheden zullen naar verwachting de meeste belanghebbenden en gemachtigden instemmen met telefonisch horen. Naast het reguliere telefonisch contact worden voor steeds meer toepassingen ook applicaties voor videobellen benut. Wanneer de belanghebbende (of diens gemachtigde) ermee instemt kan ook horen via een videogesprek een goed alternatief zijn. Het is van belang dat de gemeente daarbij een applicatie gebruikt die voldoet aan de eisen van veiligheid en privacy.

Van zinvol (telefonisch) horen is sprake wanneer de wederzijdse standpunten kunnen worden uitgewisseld. Het is goed om samen met belanghebbende of diens gemachtigde vooraf de intentie van wederzijds uitwisselen van gegevens en standpunten uit te spreken en hieraan ook standaard te refereren in het verslag van de hoorzitting of de uitspraak. Hierbij kan dan ook in het verslag worden vastgelegd dat gezien de omstandigheden partijen hebben ingestemd met het telefonisch horen dan wel met het horen via een videogesprek.

Het telefonisch horen is niet alleen aan de orde voor WOZ-bezwaren. Ook andere bestuursorganen gebruiken telefonisch horen en hebben hiermee goede ervaringen. De Raad van State deelt bij afspraken van hoorzittingen per e-mailbericht mede dat in verband met de uitbraak van het coronavirus en de naar aanleiding daarvan getroffen maatregelen de geplande zitting in fysieke vorm geen doorgang zal vinden. In plaats daarvan zullen partijen, respectievelijk hun vertegenwoordigers op dezelfde datum en hetzelfde tijdstip telefonisch worden gehoord.

In het e-mailbericht wordt uiteengezet hoe het telefonisch horen in zijn werk gaat en is de agenda van het telefonisch horen opgenomen. Verder staat in het bericht dat tot uiterlijk de aanvang van het telefonisch horen een pleitnota kan worden gemaild. Ook wordt vermeld dat bij vragen met betrekking tot het telefonisch horen contact kan worden opgenomen.

Ook de Belastingdienst hoort belanghebbenden telefonisch, omdat zij in verband met het coronavirus geen face-to-face hoorgesprekken voert. Telefonisch horen kan op initiatief van belastingplichtige óf op initiatief van de Belastingdienst gebeuren. Uiteraard met inachtneming van de benodigde zorgvuldigheid. Sinds het arrest van de Hoge Raad van 14 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2306, is telefonisch horen toegestaan zolang de belanghebbende daarmee instemt of daarom verzoekt. Het horen moet daarnaast voldoende zorgvuldig kunnen plaatsvinden.

De Belastingdienst hanteert als spelregels:

  • De inspecteur en de belastingplichtige (of zijn gemachtigde, als het gesprek met hem wordt gevoerd) zijn het er samen over eens dat telefonisch horen mogelijk is.
  • De inspecteur gaat na of hij spreekt met de juiste persoon. Dat kan door bepaalde controlevragen te stellen, zoals BSN, geboortedatum etc. Dit geldt voor alle personen die aan het telefoongesprek deelnemen.
  • Als het telefoongesprek (ook) met een gemachtigde wordt gevoerd, controleert de inspecteur of de gemachtigde bevoegd is om de belastingplichtige te vertegenwoordigen.
  • De inspecteur maakt van de telefonische hoorzitting een verslag op en stuurt die naar de gemachtigde en/of belastingplichtige.
  • Telefonisch horen kan via een telefoon, groepsgesprek (conference call) of Skype for Business. Het gebruik van WhatsApp, videobellen via de telefoon, Skype of via FaceTime is in verband met veiligheidsrisico’s niet mogelijk.

De geschetste ervaringen met en aandachtspunten voor telefonisch horen gelden op overeenkomstige wijze voor het horen via een videogesprek.

Planning bezwaarafhandeling

In het proces afhandeling bezwaren worden de bezwaren bij de meeste gemeenten gesplitst in woningen en niet-woningen. Het naar voren trekken in de afhandeling van de bezwaren van de niet-woningen, kan wellicht nuttig en passend zijn in de huidige situatie.

Bij de niet-woningen geldt immers:

  • Dat inpandige opnamen in sommige gevallen niet noodzakelijk is;
  • dat veel bezwaren betrekking hebben op zaken als onjuistheden in de objectafbakening en die kunnen prima op basis van beschikbare gegevens in de administratie worden beoordeeld.

Bij de afhandeling van de bezwaren worden deze veelal gesorteerd op soort grief. Aan de hand van de soort grief en de verstrekte informatie in het bezwaarschrift kan ook een indeling worden gemaakt op type afhandeling:

  • heroverweging op basis van administratieve middelen;
  • hoorzitting nodig;
  • opname ter plaatse nodig;
  • inpandige opname nodig.

Op dit moment kunnen de bezwaren die met een administratieve heroverweging afgehandeld kunnen worden, volledig worden afgehandeld zoals dat ook in eerdere jaren is gebeurd. Aan de afhandeling van deze bezwaren kan daarom wellicht prioriteit gegeven worden. Per 1 juli 2020 lijkt ook een opname ter plaatse weer mogelijk, mits de regels van het RIVM worden nageleefd.

Het kan zijn dat bij administratieve afhandeling soms toch twijfel bestaat of een inpandige opname zinvol zou zijn. Onder normale omstandigheden zou dan deze inpandige opname worden uitgevoerd. In de huidige situatie lijkt het verantwoord om bewust te kiezen om het bezwaar toch volledig administratief af te handelen of juist om de afhandeling uit te stellen. In de uitspraak kan eventueel worden opgenomen dat de taxateur over voldoende informatie beschikt om een waardeoordeel te doen en dat, in navolging van de richtlijnen van het RIVM, is afgezien van een inpandige opname.

Voor de andere bezwaren, waar een hoorzitting of inpandige opname wel noodzakelijk is, zal overeenkomstig de aandachtspunten die in de vorige paragrafen zijn genoemd, rekening gehouden moeten worden met de beperkingen als gevolg van het coronavirus.

Beroep

De Rechtspraak heeft de manier van werken aangepast door het coronavirus. De rechtbanken, hoven en bijzondere colleges werken door, zoveel mogelijk op afstand en met digitale middelen.

Op rechtspraak.nl is op de pagina over het coronavirus een algemene regeling zaaksbehandeling Rechtspraak gepubliceerd die geldt tot 1 september 2020.

Belastingheffing

Er zijn bij de Belastingdienst voor het bedrijfsleven soepelere maatregelen van kracht voor de betaling van diverse belastingen. Gemeenten kunnen ook overwegen soepeler om te gaan met de betalingstermijnen voor de lokale heffingen of soepeler om te gaan met incasso bij bedrijven die geraakt zijn door de coronacrisis. De VNG heeft een overzicht van veelgestelde vragen met betrekking tot de belastingheffing op haar site gepubliceerd.